سخنگاه

نامه‌ای به رييس جمهور منتخب

آقای دکتر احمدی‌نژاد، سلام؛
به رغم تمام تلاش‌هايی که ائتلاف ما برای نشان دادن برتری‌های رقيب شما به کار برد، جنابعالی با رای بالايی برنده انتخابات شديد. طبيعی است که ما به اين انتخاب احترام می‌گذاريم. انتخاب شما البته برای همفکران ما نيز پيام‌های مهمی داشت که به موقع خود بايد در مورد آن‌ها انديشيد و از آن‌ها درس گرفت. اين انتخاب اکنون شما را در جايگاهی نهاده است که قرار است به آرزوهای کسانی که به شما رای دادند جامه عمل بپوشانيد. از طريق دوستان مشترکمان اطلاع دارم که کار برنامه‌ريزی‌های کلان و انتخاب کابينه خود را از همين روز‌ها شروع می‌کنيد و لذا مسووليت جديد ما هم از همين روزها شروع می‌شود. هر چند ممکن است همفکران ما از متن امور اجرايی به حاشيه رانده شوند ولی نقد مستمر و مستدل سياست‌ها و برنامه‌های شما و دادن هشدار‌های لازم نسبت به عواقب برخی برنامه‌ها و نهايتا پيشنهاد‌های جايگزين وظيفه جديد ما در اين چهار سال است و اميد دارم شما هم همان‌گونه که در مورد شهرداری گفتيد مشوق نقد‌های سالم و سازنده باشيد.

۱) شما در سخنانتان به وضوح گفتيد که «مردم اثر افزايش قيمت نفت را در سفره‌های خود نمی‌بينند». بر اين گفته شما دو نقد وارد است. اول اين‌که درآمد نفت اصولا پولی برای خرج کردن ورنگين کردن سفره‌ها در کوتاه‌مدت نيست بلکه سرمايه‌ای خدادادی است که بايد صرف افزايش ثروت جامعه از طريق سرمايه‌گذاری شود. دوم اين‌که اميدوارم قيمت بالای نفت شما را به آينده خوش‌بين نکند. بازار نفت بازار متغيری است و چه بسا نفت ۴۶ دلاری امروز فردا به ۱۰ يا ۲۰ دلار فروش رود. ايده صندوق ذخيره ارزی برهمين مبنا بود که همواره قيمت معقول و متوسطی برای هزينه‌کردن نفت در بودجه در نظر گرفته شود و درآمد‌های ناشی از افزايش قيمت برای جبران کسری‌ محتمل ناشی از افت قيمت در سال‌های بعد ذخيره شود. آقای رييس‌جمهور منتخب شما اکنون در موقعيت پدری هستيد که بايد برای ذخيره خانواده تصميم بگيريد. پدر دنياديده هرگز منافع درازمدت خانواده‌ را فدای خوشحالی زودگذر آن‌ها از طريق خرج کردن اندک سرمايه‌های به ارث رسيده نمی‌کند.

۳) بهبود وضعيت زندگی محرومين و مستضعفين دغدغه اصلی همه کسانی است که به نوعی در حوزه‌های فکری و اجرايی مربوط به اقتصاد کشور فعال هستند. چه کسی است که غصه‌دار نباشد از فشاری بر مردمی وارد می‌شود که بايد زندگی خود را با حقوق‌های کم‌تر از ۱۵۰.۰۰۰ تومان در ماه اداره کنند. چه کسی است که از ديدن وضعيت زنانی که برای گذران زندگی فرزندانشان بر سرچهارها جوراب و روزنامه می‌فروشند و کودکانی ده ساله که زباله‌ها را به اميد يافتن چيزهای به دردبخور می‌کاوند دلش به درد نيايد. آقای رييس جمهور منتخب اميدوارم رايتان پيام اشتباهی به شما منتقل نکند و فکر نکنيد که فقط شما و همفکرانتان هستيد که غصه فقر مردم را داريد. فقر واقعيت تلخ همه جوامع کم‌درآمد است. فرق شما با ما اين بود که شما فقر و محروميت را به شکل واضح‌تری فرياد زديد و از اين طريق اعتماد مردم را به دست آورديد. ولی اکنون که مسووليت را بر عهده گرفته‌ايد بهتر از هر کس ديگری می‌دانيد که بهبود وضعيت بيکاری و فقر در کشور ممکن نيست مگر با گسترش سرمايه‌گذاری‌ و توليد. هر سياستی غير از افزايش درآمد واقعی طبقات پايين و يا سياست‌های معقول و پايدار تامين اجتماعی برای کسانی که به هر دليل قدرت کار ندارند، مسکن زودگذری است که ممکن است حتی اثرات منفی هم داشته باشد. دامن زدن به انتظارات طبقات محروم و ايجاد توقع برای بهبود وضعيت در کوتاه‌مدت خطری است که در کمين سياست‌های شما است و چه خوب است که شما و مشاوران محترمتان به مردم توضيح بدهيد که ريشه‌کنی فقر امری تدريجی است که بايد از مسير توسعه پايدار و متوازن کشور رخ دهد و اميد معجزه يک‌شبه در آن بی‌حاصل است.

۳) کاستن از هزينه‌های غيرضروری و تجملات در دستگاه‌های دولتی در تبليغات انتخاباتی و صحبت‌های شما جايگاه به خصوصی داشت. به اين موضوع از زوايای مختلف می‌توان نگريست. زاويه اول مربوط به نگاه اخلاقی و دينی به مقوله مسووليت‌های حکومتی است. زاويه دوم مربوط به سبک و شيوه مديريت است که بر مبنای آن شما ممکن است از اين طريق پيامی را به جامعه و مديرانتان منتقل کنيد که دولت کار تشکيل داده‌ايد و فرصتی برای تجملات نداريد. مشابه اين رفتار در سبک لباس پوشيدن برخی رهبران سياسی در دنيا نيز معمول است که مثلا با اجتناب از پوشيدن کراوات در مقاطع خاصی نشان می‌دهند که کشور در وضعيت بحرانی قرار دارد و وقتی برای اين‌گونه امور نيست. سومين زاويه بحث تاثيرات اقتصادی اين نوع هزينه‌ها است. هرچند ممکن است رقم اين نوع هزينه‌ها در نگاه اول و خصوصا در ديد مردم درشت به نظر برسد ولی وقتی سهم آن‌ها را کل بودجه کشور و سرانه بهره‌مندی هر ايرانی از صرفه‌جويی در آن‌ها را حساب کنيم شايد به اعداد کوچکی برسيم که اصولا ارزش اين را نداشته باشد که کسی در سطح رييس جمهور کشور بخش عمده‌ای از وقت خود را صرف آن‌ها کرده و يا بر مبنای حذف آن‌ها قول‌های متعدد به مردم بدهد. من مطمئنم که شما حداقل به خاطر دلايل مربوط به محورهای اول و دوم اين سياست را دنبال خواهيد کرد ولی در رابطه با محور سوم به شما پيشنهاد می‌کنم تا از مشاورانتان بخواهيد يک گزارش سريع و تخمينی و البته خيلی بالا دست و خوش بينانه از مجموع کل ريخت و پاش‌ها و هزينه‌های تجملاتی دستگاه‌های دولتی و نسبت آن به بودجه جاری کشور به شما ارائه دهند تا خدای نکرده از دادن وعده‌هايی که امکان عملی شدن آن‌ها وجود ندارد به مردم خودداری شود.

حامد قدوسي